Polerowanie nie kończy się na uzyskaniu połysku. Dla działu montażu liczy się przede wszystkim to, czy powierzchnia ma powtarzalne parametry i czy detal zachowa wymagane pasowanie, szczelność oraz trwałość. Zbyt duża chropowatość może przyspieszać zużycie, zwiększać tarcie i utrudniać uszczelnienie. Zbyt agresywne wykończenie też bywa problemem, bo potrafi zmienić wymiar albo naruszyć geometrię styku.
Sama wartość Ra nie mówi wszystkiego
Przed przekazaniem części do montażu trzeba najpierw sprawdzić, jaki parametr wskazuje rysunek techniczny. W dokumentacji powierzchni nie opisuje się wyłącznie jedną liczbą, bo norma dopuszcza różne oznaczenia tekstury powierzchni. W kontroli pojawiają się między innymi Ra, Rz, Rt czy RSm. Ra pokazuje średnią odchyłek profilu, ale słabiej wychwytuje pojedyncze wysokie wierzchołki i głębokie doliny. Dlatego przy powierzchniach uszczelniających albo prowadzących często większe znaczenie ma Rz, Rz1max lub udział materiałowy profilu, a nie samo Ra.
Co trzeba porównać z rysunkiem przed montażem
W środku procesu polerowanie stali i metali ma sens tylko wtedy, gdy prowadzi do parametru wymaganego dla danej funkcji detalu. Przed odbiorem należy więc porównać wynik pomiaru z rysunkiem, kierunkiem śladów obróbki, długością odcinka pomiarowego i zasadą oceny. Te dane mają znaczenie, bo zmiana filtru lub długości odcięcia potrafi zmienić wynik pomiaru. Ta sama powierzchnia może dać inne Ra przy innych ustawieniach, mimo że detal fizycznie się nie zmienił.
Pomiar trzeba wykonać we właściwy sposób
Przy odbiorze nie wystarczy pojedynczy odczyt z przypadkowego miejsca. Materiały metrologiczne zwracają uwagę, że wartości chropowatości mogą się wahać, dlatego jedna próba nie daje pełnego obrazu zgodności. Dla części parametrów stosuje się nawet zasadę pomiaru w kilku punktach powierzchni. Trzeba też dobrać metodę do samego detalu. Przy wielu częściach nadal używa się profilometrów stykowych, a przy powierzchniach delikatnych lub złożonych geometrach sprawdzają się systemy bezstykowe, które mierzą topografię 3D bez kontaktu z materiałem.
Chropowatość to nie wszystko
Przed montażem trzeba obejrzeć także to, czego sam parametr chropowatości nie pokaże. Rysa, wgniecenie, mikrozadzior czy lokalne przypalenie po obróbce mogą nie wejść do profilu pomiarowego, a mimo to zepsują styk powierzchni. To ważne przy częściach współpracujących, gniazdach, tulejach, narzędziach i detalach po szlifowaniu lub obróbce CNC. Taki przegląd powinien objąć również krawędzie, promienie przejść oraz czystość powierzchni przed montażem. Resztki pasty polerskiej, pył po szlifowaniu albo drobne opiłki szybko obniżają jakość złożenia.
Dobry odbiór łączy pomiar z oceną funkcji części
Najbezpieczniej oceniać detal nie przez sam wygląd, ale przez jego przyszłą pracę. Innych parametrów wymaga powierzchnia dekoracyjna, innych powierzchnia ślizgowa, a jeszcze innych strefa uszczelniająca. Dlatego przed przekazaniem części do montażu trzeba potwierdzić trzy rzeczy: zgodność z rysunkiem, zgodność metody pomiaru i brak wad lokalnych. Dopiero wtedy polerowana powierzchnia daje to, czego oczekuje montaż, czyli pewne pasowanie, stabilną pracę i mniejsze ryzyko reklamacji.
